Masterclasses

Masterclass Macht en tegenmacht in het provinciebestuur

De verhouding tussen Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten is een van dé onderwerpen waarover Statenleden meer willen weten. En dat is geen wonder. Ze hebben er immers veel mee te maken. Ze wijzen de gedeputeerden aan. Gedeputeerde Staten maken de begroting en de meeste voorstellen, waarover Provinciale Staten over besluiten. En vervolgens controleren Provinciale Staten of Gedeputeerde Staten hun werk goed uitvoeren. Het is ook een lastige verhouding. Omdat Gedeputeerde Staten over meer tijd beschikken en vaak eerder op de hoogte zijn van allerlei beleidsrelevante informatie is het lastig voor Statenleden tegenwicht te bieden. En de coalitie- en oppositiedynamiek maakt het niet altijd even makkelijk voor een coalitie-Statenlid om een afwijkend standpunt in te nemen en voor een oppositie-Statenlid om invloed uit te oefenen op het provinciaal beleid. 

De masterclass bestaat uit drie online sessies, waarin naast uitleg juist ook ruimte is voor Statenleden om ervaringen, strategieën en inzichten uit te wisselen. Dergelijke interactie rondom een duidelijk belijnd thema viel namelijk erg in de smaak bij Statenleden die de eerdere masterclasses volgden. De docenten zijn Harmen Binnema en Hans Vollaard, die eerder in 2020 en 2021 een aantal zeer gewaardeerde masterclasses verzorgden voor Statenleden in opdracht van Statenlidnu.


Data online masterclassreeks

Maandag 12 september, 26 september en 10 oktober 2022 van 19.30-21.30 uur


Programma

Bijeenkomst 1 Opdracht geven en verantwoorden in het netwerkbestuur

Bij vrijwel alle thema’s waar de provincie mee te maken heeft, spelen andere bestuurslagen, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners een rol. Wat je als provincie voor elkaar krijgt, heb je maar voor een deel in eigen hand. Dat heeft niet alleen consequenties voor de uitvoering, maar ook voor de verantwoording. Want hoe formuleer je als de Staten de opdracht, de kaders, op zo’n manier dat je naderhand daar Gedeputeerde Staten op kan aanspreken? En wie mag het succes claimen van beleid bij zoveel medespelers, maar ook: wie krijgt de schuld als het misgaat? Dit staat ook wel bekend als het probleem van de vele handen. Met voortgangsrapportages, (mid-term) evaluaties, jaarrekeningen, audits en rekenkameronderzoek proberen Provinciale Staten grip te krijgen, controle uit te oefenen en Gedeputeerde Staten tot verantwoording uit te nodigen. Maar hoe scherp en effectief zijn die instrumenten nog? Wordt het in het netwerkbestuur niet tijd voor nieuwe vormen van controle en verantwoording?

Bijeenkomst 2 Gedeputeerde Staten scherp houden

Waar in de eerste sessie controle en de externe netwerkomgeving van het provinciebestuur centraal stond, gaat de tweede sessie in de interne verhouding tussen Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten: Hoe kunnen Statenleden en Provinciale Staten nu goed invulling geven aan hun controle op Gedeputeerde Staten?  Daarvoor brengen we eerst in beeld welke doelen controle zou kunnen dienen, zoals het leren van goede praktijken en fouten, het voorkomen van machtsmisbruik door de uitvoerende macht en het realiseren van wat Provinciale Staten namens de inwoners wil. Vervolgens komt aan de orde wat het nu lastig maakt om die doelen bereiken. Dat is allereerst een kwestie van kunnen: Zijn Provinciale Staten bijvoorbeeld afdoende in staat om Gedeputeerde Staten bij de les te houden, of zijn er ook andere spelers nodig? En biedt het informatiehuishouden binnen het provinciebestuur wel de mogelijkheid om te leren van wat er goed en fout is gegaan? Het is ook een kwestie van willen: Wensen alle Statenleden bijvoorbeeld wel hetzelfde bereiken namens de inwoners, of heeft elk zo’n zijn eigen kaders waaraan die Gedeputeerde Staten houdt? Door doelen en mogelijkheden van controle in onderling gesprek in beeld te brengen, verschaft deze sessie strategisch inzicht in de manier waarop Statenleden die taak invulling kunnen geven.

Bijeenkomst 3 Schieten met scherp of samenwerken

De verhouding tussen Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten kan heel verschillend zijn. In een afrekencultuur staan ze eerder tegenover elkaar, waarbij Provinciale Staten Gedeputeerde Staten op de huid zitten. Waar de tegenstelling tussen oppositie en coalitie die verhouding tekent, is vaak een combinatie van defensieve discipline en machteloze kritiek te zien. De verhouding kan ook meer gekenmerkt worden door samenwerking, ondanks verschillende taken en politieke wensen. In gesprek met mensen die ervaring hebben met uiteenlopende culturen in het provinciebestuur, staan we stil bij de vraag hoe de verhouding tussen Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten is te veranderen en wat de voor- en nadelen zijn van conflictueuze en coöperatieve culturen.

 


Idee voor een masterclass?

Welk onderwerp kiest u voor een masterclass voor Staten- en commissieleden? We zijn benieuwd naar welk onderwerp u het meeste aanspreekt. Vul de poll in.


Masterclass Staten, Statenleden en stakeholders

Over provinciale volksvertegenwoordiging in onze netwerksamenleving

Statenleden zijn volksvertegenwoordigers. Dat klinkt zo eenvoudig: Statenleden luisteren naar de wensen van de inwoners van hun provincie, besluiten namens hen wat er moet gebeuren, de Gedeputeerden voeren het uit en namens de bevolking houden de Statenleden weer de vinger aan de pols. Het is echter minder eenvoudig dan het lijkt. In de praktijk leven er allerlei vragen:

  • Want wat vertegenwoordigt een Statenlid eigenlijk: zijn partij, zijn regio, zijn kiezers, de hele bevolking, het algemeen belang….?
  • Hoe kunnen Statenleden en Staten omgaan met allerlei mensen en organisaties die zelf zich willen laten horen in de provinciale politiek, zoals in het kader van de Omgevingsvisie?
  • Hoe betrekken Statenleden en Staten de stakeholders bij netwerksamenwerking en grootschalige projecten, zoals de Regionale Energiestrategie?

Dat zijn vragen die in de masterclass Staten, Statenleden en stakeholders aan bod komen. Die Masterclass biedt zo essentiële informatie hoe je als Statenlid kan optreden in een samenleving waar directe participatie en netwerksamenwerking centraal staan.


Praktische informatie

De masterclass bestaat uit drie avondsessies van 19.30-21.30 uur.

  • De eerste reeks was op 5 en 19 november en 10 december 2020.
  • De tweede reeks was op 13 januari en 27 januari en 10 februari 2021.
  • De derde reeks was op 29 maart en 12 april en 10 mei 2021.

De opzet is kleinschalig, zodat eigen reflecties en dialoog de ruimte krijgen. De masterclass is online, zodat iedereen mee kan doen. Een korte intake gaat aan de masterclass vooraf om zo goed mogelijk te kunnen inspelen op de vragen van de deelnemers. De thema’s van de drie avondsessies zijn als volgt:

  • Sessie 1: De baas van de provincie en dan? - De rol van Staten en Statenleden
    • De verhouding tussen de Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten
    • Vormen van volksvertegenwoordiging
  • Sessie 2: Stakeholders in provinciaal beleid betrekken
    • Wie stakeholders (kunnen) zijn
    • Vormen van betrokkenheid van stakeholders
  • Sessie 3: De democratische waarde van stakeholders
    • De democratische bijdrage en belangen van stakeholders
    • De verhouding tussen volksvertegenwoordiging en stakeholders

De masterclass is speciaal ontwikkeld voor Statenleden in opdracht van Statenlidnu. Provincie-experts Harmen Binnema en Hans Vollaard van de Universiteit Utrecht verzorgen de masterclass. Zij publiceerden eerder het boek Provinciale Politiek: De provincies democratisch getoetst.