Kennisclip Integriteit: dit moet u weten als Statenlid

In de kennisclip over bestuurlijke integriteit legt Cedric van Horssen (ministerie van BZK) uit wat integriteit betekent in de politiek-bestuurlijke context waarin u werkt. Wat zijn uw juridische kaders? Waar zitten de spanningsvelden? En wat doet u bij een vermoeden van een integriteitsschending?

Hieronder vindt u de drie belangrijkste inzichten uit de kennisclip. En wat die concreet betekenen voor uw Statenwerk.

1. Integriteit is meer dan regels – het gaat om legitimiteit

Integriteit gaat over de kwaliteit van uw besluiten en handelen. Handelt u in lijn met de waarden, normen en regels die gelden in uw rol als Statenlid? Het draait om legitimiteit, gezag en vertrouwen.

Belangrijk om te beseffen:

• Integriteit is contextafhankelijk (tijd, plaats, politieke cultuur).
• Integriteit is deels subjectief (mensen kijken verschillend naar gedrag).
• Integriteit is niet volledig vast te leggen in regels.

Dat betekent: u kunt zich niet alleen achter regels verschuilen. U zult steeds zelf moeten afwegen wat passend is in uw rol als volksvertegenwoordiger.

Wees u bewust van uw voorbeeldfunctie. Niet alles wat mag, is verstandig. En niet alles wat kan, versterkt het vertrouwen.

2. U werkt in spanningsvelden – wees u daarvan bewust

De politiek-bestuurlijke omgeving brengt spanningen met zich mee.
U bent regionaal geworteld. U kent organisaties, ondernemers en inwoners. Dat is waardevol. Maar juist dat kan ook de schijn van belangenverstrengeling oproepen.

Hetzelfde geldt voor het debat:

Scherp debatteren hoort bij uw rol. Maar wanneer wordt scherp persoonlijk? Wanneer slaat politieke profilering om in opportunisme?

Die spanningsvelden verdwijnen niet. Het helpt wél om ze te herkennen.

Daarnaast zijn er duidelijke juridische kaders, onder meer in de Provinciewet en de provinciale gedragscode. En er zijn regels rond nevenfuncties, verboden handelingen, geheimhouding en onthouding van stemming bij persoonlijk belang

Voor volksvertegenwoordigers geldt daarbij een hoge drempel voor het niet mogen meestemmen. U bent immers gekozen om te stemmen. Maar bij een duidelijk persoonlijk belang (bijvoorbeeld financieel of via nauwe familiebanden) moet u zich wél onthouden van stemming.

Twijfelt u? Bespreek het vroegtijdig met de griffier of Statenjurist. Transparantie vooraf voorkomt problemen achteraf.

3. Ga zorgvuldig om met vermoedens van integriteitsschending

Een beschuldiging van integriteitsschending kan grote gevolgen hebben. Voor personen. En voor het vertrouwen in het bestuur. Mogelijke vormen van schending zijn bijvoorbeeld:

• Belangenverstrengeling
• Onjuist omgaan met subsidies of financiële middelen
• Schending van geheimhouding
• Ongepaste omgangsvormen

De belangrijkste boodschap uit de kennisclip:

Maak als Staten vooraf afspraken over hoe u met meldingen omgaat. Zorg voor zorgvuldigheid (hoor en wederhoor). Borg onpartijdigheid. En ga eerst het gesprek aan voordat u oordeelt.

Te snel oordelen – ook via (sociale) media – kan onherstelbare schade veroorzaken. In de kennisclip wordt dit ook wel ‘integrisme’ genoemd: te gemakkelijk en te snel een oordeel vellen.

Rust bewaren, feiten scheiden van politieke emoties en zorgvuldig handelen beschermen niet alleen de betrokkene – maar ook de Staten als geheel.

Waar kunt u terecht bij vragen over integriteit of dilemma’s?