Statenlidnu heeft onderzoek gedaan bij alle provincies naar de Veranderende Werkwijze van Provinciale Staten. De provinciale democratie is volop in beweging en de wijze waarop Statenleden invulling geven aan hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol. Per provincie komen Statenleden, griffiers, statenadviseurs en onderzoekers aan het woord om te vertellen over de veranderende wijzen,  werkvormen waarmee geëxperimenteerd wordt en wat de ervaringen zijn. Statenlidnu brengt de interviewreeks en de beschrijving van veranderende werkwijzen samen in een inspiratiegids die in mei wordt gepubliceerd.


Veranderende Werkwijze Provinciale Staten Groningen deel 2 van 12

Praten met de Staten is een succes

In de provincie Groningen oriënteerde een werkgroep van Statenleden zich samen met de griffie op andere vergadervormen dan de bekende commissievergadering. Robert de Wit, fractievoorzitter van het CDA, was één van hen. In het dagelijks leven is hij strategisch communicatieadviseur en in zijn vrije tijd voetbalscheidsrechter. Vaardigheden in die functies komen ook goed van pas in zijn rol als statenlid en fractievoorzitter. Statenlidnu spreekt met Robert over de vernieuwde vergadervorm van provinciale staten in Groningen.
Inwoners eerder betrekken

Robert: “In de werkgroep zaten verschillende coalitie- en oppositiepartijen, groot en klein. We vonden deze mix  belangrijk voor het draagvlak, maar ook om met alle wensen en behoeften rekening te houden. De werkgroep boog zich over de vergaderwijze en kwam tot de conclusie dat er te weinig tijd en middelen waren voor insprekers. Gevolg: de fracties hebben hun standpunt al bepaald als de inwoners hun belangen en wensen kenbaar maken. Dat vonden we te laat. Het doel was een vergadermodel te ontwikkelen dat aansluit bij de behoefte van inwoners om op verschillende manieren en momenten informatie uit te wisselen met volksvertegenwoordigers.”

Praten met de Staten is een goede oplossing
“Als de agenda is vastgesteld voor de volgende vergadercyclus, organiseren we Praten met de Staten als onderdeel van de stateninformatiedag. In een informele setting kunnen Statenleden, ambtenaren, organisaties en inwoners met elkaar van gedachten wisselen. Inwoners kunnen ons vragen stellen en wij kunnen wat meer uitleg geven over onderwerpen. Je merkt dat je veel meer tijd en ruimte hebt om met mensen in gesprek te gaan. Het opent deuren naar nieuwe vormen van burgerparticipatie.”

We gaan naar de mensen toe
“Ik heb zeker het gevoel dat inwoners en organisaties nu beter betrokken worden. De griffie nodigt ook actief uit voor bepaalde thema’s. Natuurlijk zijn er altijd mensen die het wat moeilijk vinden om die drempel over te gaan. Het is goed om het zo laagdrempelig mogelijk te maken. Als de huidige crisis voorbij is willen we Praten met de Staten meer combineren met werkbezoeken op locatie. We hebben dat voor corona al een keer gedaan en zo maken we het inwoners makkelijker.”

Promotiecampagne voor onze werkwijze

“Onze Commissaris van de Koning maakte veel reclame voor onze vernieuwende werkwijze. We zijn hiermee een goed voorbeeld voor andere provinciale staten. Wij vinden het een heel leuk concept en we zijn er trots op. Dat dragen we dan ook graag uit. In Groningen hebben we een bepaalde nuchterheid en Statenleden gaan plezierig met elkaar om. Uiteraard kan het in debatten nog steeds hard tegen hard gaan.”

Doe iets wat bij je past
“Als statenlid is het belangrijk om samen met de griffie communicatiemiddelen in te zetten om mensen beter te bereiken. Bijvoorbeeld radiospots, advertenties in de krant, maar ook berichten in vakbladen, social media, vlogs en nieuwsbrieven. Mensen worden steeds visueler en ik vind het persoonlijk heel leuk om vlogs te maken. Niet iedereen houdt ervan lappen tekst te lezen. Met mijn vlogs spreek ik een andere, vaak jongere doelgroep aan. Via verschillende social media kanalen ga ik het gesprek aan met inwoners. Mijn tip is: Kijk naar wat bij je past en waar je plezier in hebt. Dan houd je het ook de hele periode vol.”


Succesvol veranderen zit hem vooral in een goede timing en draagvlak

Nettie Engels is sinds 2013 Statengriffier bij de provincie Groningen. Daarvoor was ze tien jaar griffier van de provincie Zuid-Holland. Ook werkte ze als persoonlijk medewerker van een Tweede Kamerlid én was ze zes jaar actief in de lokale politiek. In 2017 oriënteerde ze zich samen met een werkgroep van Statenleden op een andere vergaderwijze. In december van dat jaar hebben de staten ingestemd met de implementatie van een nieuwe vergaderwijze. De belangrijkste uitgangspunten van deze vergaderwijze zijn: het versterken van de informatiepositie van de Staten en het bevorderen van de effectiviteit van de vergaderingen.

Nettie Engels vertelt over het verandertraject en geeft vijf tips voor een succesvolle invoering.

Statenleden in positie stellen
Wat duren die vergaderingen lang. We zien steeds dezelfde insprekers. We willen eerder in het beleidsproces betrokken worden. We willen informatie van buiten ophalen en meer tijd om mensen te spreken.”  Nettie: “Een greep uit de geluiden die we steeds meer van Statenleden hoorden. De Statenfracties waren toe aan een ander vergadermodel. In de vorige vergadercyclus waren er weinig manieren waarop Statenleden in positie werden gebracht. De nadruk lag vooral op informatievoorziening en het controleren op uitvoeringsniveau. Statenleden werden in mijn ogen onvoldoende meegenomen in het proces om te komen tot nieuw beleid. We stelden een werkgroep samen en ontwikkelden samen een handreiking. In goed overleg kwamen we tot de volgende vergadercyclus:

De stateninformatiedag is de 1e woensdag van de vergadercyclus
De stateninformatiedag staat in het teken van informatie-uitwisseling en verkenning van het vraagstuk. Statenleden kunnen een toelichting krijgen van ambtenaren en van het college over onderwerpen die op de agenda staan van de aankomende commissies. Deze dag biedt ruimte voor vroegtijdige informatievergaring.

Onderdeel van de stateninformatiedag is Praten met de Staten. In dit uurtje kunnen Statenleden, ambtenaren en inwoners van de provincie Groningen op een informele manier met elkaar in gesprek gaan in een marktachtige setting. Hiervoor is iedereen welkom. Je hoeft je niet aan te melden. Het is niet alleen laagdrempelig, maar het kan ook betekenen dat we met meer mensen in gesprek gaan Het biedt inwoners die anders zouden inspreken de gelegenheid om in een vroegtijdig stadium al met Statenleden in gesprek te gaan, niet pas als een onderwerp op de commissieagenda staat en standpunten wellicht al zijn ingenomen. Praten met de Staten gebeurt dus voordat de fracties hun mind hebben opgemaakt.

De vrije woensdag is de 2ewoensdag van de vergadercyclus
Dit is de fractiedag. Op deze woensdag hebben Statenleden geen vergaderverplichtingen. Er is extra ruimte om nog eens een verdiepend gesprek te hebben, om ergens over door te praten, zaken uit te zoeken. De middag reserveren we voor eventuele collectieve werkbezoeken. Dit doen we alleen als we hier duidelijk een toegevoegde waarde zien en dit koppelen we dan bij voorkeur aan Praten met de Staten op locatie.

De commissiedagen vinden plaats op de 3een 4ewoensdag van de vergadercyclus
Daarna ronden we het af met de Statenvergadering op de 5e woensdag. De invoering van de nieuwe vergadercyclus ging goed. Ik heb vijf tips voor andere provincies om de verandering te laten slagen: 

  1. Timing is everything
    Start met de invoering van de nieuwe vergadercyclus in het tweede jaar van de bestuursperiode. Dan zijn alle Statenleden gewend aan een hele vergadercyclus en gaan ze nadenken over verbeterpunten. Uiterlijk in het derde jaar moet je het hebben ingevoerd, want in het vierde jaar zijn fracties zich vaak al aan het voorbereiden op de volgende verkiezingen. Houd de nieuwe werkwijze minimaal een jaar vol voordat je gaat evalueren en bijsturen. Dit jaar is nodig om voldoende ervaring op te doen en Statenleden te laten wennen aan een nieuwe werkwijze. De invoering van een nieuwe vergaderwijze vergt naast een nieuwe vergaderstructuur ook een nieuwe vergadercultuur. Dat heeft tijd nodig.
  2. Mix van personen en partijen
    Wat hielp is dat we een gevarieerde samenstelling hadden in de werkgroep. Dit zorgt voor eigenaarschap en draagvlak. Het project was echt van de werkgroep en niet van de griffier die iets nieuws wilde.
    Elkaar iets gunnen
    De bereidheid om elkaar iets te gunnen moet er zijn. Het is een onderhandelingsproces, waarbij niet iedereen in alles zijn zin kan krijgen maar zich wel moet kunnen herkennen in het eindresultaat.
  3. Zorg voor een goede start
    De eerste stateninformatiedag agendeerden we twee heel aansprekende onderwerpen. We nodigden daarvoor interessante mensen en organisaties uit. De zaal was vol. Dat helpt enorm. En de ambtenaren hebben we vooraf goed ingepraat over hun rol op die dag. De Statenleden die eerst nog aarzelend waren over Praten met de Staten, waren na afloop heel erg enthousiast. Dat was een goede start!
  4. Herkenbaarheid en een eigen huisstijl
    Goede in- en externe communicatie is essentieel om de invoering van een nieuwe vergaderwijze een vliegende start te geven en tot een succes te maken. Ook herkenbaarheid is van belang. Naast een korte, intensieve communicatiecampagne ontwikkelden we daarom ook een eigen huisstijl. Deze huisstijl is doorgevoerd tot in de zaal waar Praten met de Staten plaatsvindt. Die finishing touch is een belangrijk onderdeel van het succes.”

Veranderende Werkwijze Provinciale Staten Overijssel deel 1 van 12


“De nieuwe werkwijze heeft geen kans gekregen!”

Luuk Folkerts, Partij voor de Dieren, begon 3,5 jaar geleden als Statenlid in de provincie Overijssel. Hij maakte de vorige bestuursperiode nog 2 jaar mee. Hij vertelt over de evaluatie en het experiment van een nieuw vergadermodel.

Evaluatie werkwijze Provinciale Staten

“Aan het einde van de vorige bestuursperiode vond een evaluatie plaats naar de werkwijze van Provinciale Staten. Er werd vooral gekeken naar de verbinding met de samenleving en de kwaliteit van het debat. Uit de evaluatie kwamen verbeterpunten voor de manier waarop wij vergaderden en de effectiviteit daarvan. Na de evaluatie ontwikkelde de griffie een vernieuwende werkwijze.”

Nieuwe bestuursperiode, nieuw vergadermodel
“In de nieuwe bestuursperiode vergaderden we slechts 1 keer op de nieuwe manier. Daar kwam zoveel kritiek op, dat we ook meteen zijn gestopt. De tegenstanders waren fel en de voorstanders weinig uitgesproken. De naam Statentafels was een nieuwe naam voor de experimentele commissievergadering. Het was een label en dat zei helemaal niks over de manier van vergaderen. Het label riep veel emoties op. Het nieuwe vergadermodel heeft in mijn ogen geen kans gekregen.”

Terug bij af
“We vergaderen weer op de oude manier en  ook de oude frustraties zijn terug. Normaal gesproken ben ik de hele werkdag op het provinciehuis. De commissievergadering begint om 9.00 uur en de laatste vergadering eindigt om 21.00 uur ’s avonds. Ik ben dan 12 uur aan een stuk aan het vergaderen op zo’n dag, terwijl lang niet alle onderwerpen relevant zijn voor mij. Ik zit klem in het vergadermodel. Ik vind het jammer dat ik andere Statenleden niet kan spreken buiten de vergaderingen om. Daarnaast komt het vaak voor dat de laatste onderwerpen op de agenda ondersneeuwen door tijdgebrek.”

Dat kan veel efficiënter

“Als kleine fractie is het jongleren met tijd. Ik besteed graag energie aan die onderwerpen die voor onze partij interessant zijn. Het zou fijn zijn als je hierin meer keuzemogelijkheden hebt. Dan kun je tussen de vergaderingen door je tijd besteden aan sociaal contact en interactie met andere partijen.”

Zorg voor draagvlak en een stapsgewijze invoering

“De griffie heeft tijdens de verkiezingstijd de nieuwe manier van vergaderen uitgewerkt en ingevoerd. Het is een logisch startmoment. Maar zorg er vooral voor dat het echt gedragen wordt door de partijen. Werk daarnaast in kleine stapjes, zoals een verandertraject. Dat zijn mijn tips. Ik snak naar een andere manier van vergaderen. Ik zie dat in deze periode niet meer gebeuren. Ik denk dat we blijven doormodderen.”

Inwoners weten ons gelukkig te vinden

“Statenleden hebben in hun volksvertegenwoordigende rol contact met inwoners. De provincie organiseert werkbezoeken en dat doet de fractie zelf ook af en toe. Mensen weten je wel te vinden. Met enige regelmaat word ik gebeld of gemaild door iemand die iets wil bespreken. Vaak met onderwerpen over dieren, natuur en milieu. Daar ben ik blij mee!”


“Statentafels, alleen die naam al!”

Fred Kerkhof van Fractie Mooi Overijssel kondigde dit interview voor StatenlidNu aan op facebook. In de rubriek Keek op de Week laat Fred Kerkhof de samenleving zien wat hij samen met zijn fractie zoal doet als Statenlid.

Mijn belevenissen als Statenlid

“Het werk van de provincie is onbekend. Ik kreeg de indruk dat inwoners geen idee hadden wat een Statenlid doet. Wat voor werk komt er op je af? Wat is een motie? Hoe werken PS en GS? In mijn wekelijkse Keek op de Week geef ik een terugblik en een vooruitblik op de week. Hier krijg ik veel reacties van inwoners op. Het is een prima instrument om met mijn achterban in gesprek te gaan. Mijn volgers begrijpen nu veel beter hoe het werkt in het provinciehuis.”

Weten wat er leeft en speelt
“De volksvertegenwoordigende taak vind ik de belangrijkste. Dit staalt of valt  met werkbezoeken afleggen. Dan hoor je wat er leeft en speelt en kun je de belangen van de inwoners goed vertegenwoordigen. Naar mijn mening heb je als Statenlid nooit voldoende tijd om werkbezoeken af te leggen. In coronatijd is dit helaas tot het minimum beperkt.”

Er gaat niets boven live vergaderen

“Onlangs hadden we een online meeting over kernenergie. Daar doen dan meer dan 100 personen aan mee. Vragen kun je stellen via de chatfunctie. Het zou veel beter zijn als we dit onderwerp live in een zaal behandelen. Het voordeel is dat je mensen tussendoor en na afloop kan opzoeken en spreken. Ik vind het belangrijk om goed te luisteren naar wat inwoners willen. Ze hebben vaak frisse ideeën over bepaalde onderwerpen. ”

Ik sta open voor een experiment

“Om de betrokkenheid van burgers te vergroten, is begin van deze bestuursperiode geëxperimenteerd met een ander vergadermodel. Er is niks mis mee om iets vernieuwends uit te proberen. Integendeel! Maar dit experiment was echt geen succes. Ik hoorde inderdaad bij de kritische andere kant en niet onder het mom van vroeger was alles beter, want ik doe dit werk pas sinds 2015. Er werden zogenaamde Statentafels georganiseerd in plaats van de commissievergaderingen. Alleen die naam al!”

We trokken snel de stekker eruit
“We zijn er toch mee begonnen, maar al snel bleek dat het meer in de weg zat dan dat het meehielp. Het was geen handige werkwijze om door te pakken en om in gesprek met inwoners te komen. Ik was blij dat we terug gingen naar de oude werkwijze. De manier waarop wij nu vergaderen is in mijn ogen veel efficiënter. Er zijn zeker nog verbetermogelijkheden. Ik ben reuze benieuwd naar wat andere provincies doen. Ik sta ervoor open om van elkaars ervaringen te leren.”

Bekijk de participatieladder nu eens goed
“Dat is mijn tip voor andere provinciale staten. Vaak kun je echt stijgen op die ladder en kun je inwoners betrekken. Het liefst zo vroeg mogelijk in het proces dat je wilt gaan doen. Dus niet bij de evaluatie: Hoe vindt u dat het gegaan is? Dan ben je al te laat!”